GÜMRÜK ÇIKIŞ BEYANNAMESİ (GCB001)


1. Modülün Amacı

GCB001 modülü, ihracat kapsamındaki satış faturalarını (STOK70) bir gümrük çıkış beyannamesi (GÇB) belgesi altında toplar. Gümrükten gelen beyanname bilgileri sisteme girilir; uygun faturalar beyannameye bağlanır. İntaç (gerçekleşen gümrük kuruna göre yeniden değerleme) sonrası oluşan kur farkına göre otomatik olarak Cari Hesap İşlem Fişi (CARI20) veya Mahsup Fişi (MUHA20) oluşturulur.

Modül şu ihtiyaçları karşılar:

  • Gümrük çıkış beyannamesi bilgilerinin (GÇB no, tescil no, dosya tutarı, para birimi, intaç tarihi, DAB bilgileri) kaydedilmesi
  • İhracat faturalarının beyannameye bağlanması; aynı faturanın birden fazla beyannameye atanmasının engellenmesi
  • Seçilen faturaların toplam tutarının dosya tutarı ile kontrol edilmesi
  • İntaç kur farkının hesaplanması
  • Kur farkına göre CARI20 veya MUHA20 üretilmesi
  • Olası döviz satış tutarının (DAB) hesaplanması

Kimler kullanmalı: Dış ticaret / ihracat muhasebesi yapan, gümrük çıkış beyannamesi sonrası intaç ve kur farkı işlemlerini ERP üzerinden yürüten finans ve muhasebe kullanıcıları.


2.  Menü Yolu

Tanım modülü: Satış → Gümrük Çıkış Beyannamesi → Gümrük Çıkış Beyannamesi Gelir Muhasebe Hesapları ve Oranları Tanımları (TABL15)



Ana modül: Satış → Gümrük Çıkış Beyannamesi → Gümrük Çıkış Beyannamesi (GCB001)



2.1. İlişkili Modüller



Genel iş akışı: TABL15 tanımı → STOK70'te GCBMI işareti → GCB001 yeni belge → Başlık bilgileri + Kur → Fatura seç ve aktar → Hesapla → Finansal İşlemleri Kaydet → Belgeyi kaydet



3. Ön Koşullar


3.1 TABL15 Tanımları (Zorunlu)

TABL15 modülünde iki sekme vardır:

Gelir Hesapları sekmesi (TABL15T): Fatura muhasebeleştirmesinde kullanılan muhasebe hesabı (MHKOD) ile karşı gelir hesabı (KARSIMHKOD) eşleştirmesi yapılır. GCB001 hesaplama sırasında yalnızca bu tabloda tanımlı hesaplar işleme alınır.



Oran Tanımları sekmesi (TABL15T1): Baz tutar, oran ve tarih aralığı ile olası döviz satış tutarı (DAB) hesabı yapılır.



3.2 Satış Faturasında GÇB İşareti

STOK70 — Satış Faturası belgesinde şu alanlar kullanılır:

  • GCBMI: GÇB'ye tabii fatura işareti. GCB001 fatura seçiminde yalnızca GCBMI = 1 olan ve henüz bir beyannameye bağlanmamış (GCB_EVRAKNO boş) faturalar listelenir.
  • GCB_EVRAKNO: Bağlı GÇB belge numarası. GCB001 kaydı tamamlandığında otomatik doldurulur.
  • GCBTESCILNO: Gümrük tescil numarası. GCB001 başlığındaki tescil no ile faturaya yazılır.



3.3 Muhasebe Ön Koşulları

  • İlgili satış faturaları muhasebeleştirilmiş olmalı (MUHA10T kayıtları mevcut)
  • MUHA10T satırlarında evrak tipi FT veya 0M olmalı
  • TABL15'te tanımlı muhasebe hesap kodları MUHA00 hesap planında mevcut olmalı


4. Ekran Yapısı

GCB001 ekranı üç ana bölümden oluşur:

Üst bölüm — Belge başlığı: GÇB numarası, tarih, para birimi, dosya tutarı, intaç bilgileri, DAB alanları, oluşan finansal belge referansları.

Orta bölüm — Sekmeler:

  • GÇB Belgesi — Beyannameye aktarılmış faturalar (salt okunur)
  • İhracat Faturalarından Seçim — Kriterlere göre fatura listeleme, seçim ve aktarma
  • Finansal İşlemler — İntaç hesaplama ve finansal belgeleri kaydetme
  • Bağlantılı Dokümanlar — Ek dosya ekleme
  • Liste — Kayıtlı GÇB belgelerini arama ve yükleme

Alt bölüm — Son kayıt bilgisi: Son değişikliği yapan kullanıcı, tarih, saat ve istasyon.



5. Belge Başlığı Alanları (GCB001E)



Kur düğmesi: İntaç tarihi boşsa dosya tarihi kabul edilir; dosya para birimi ve intaç tarihine göre DOSYA_KURU getirilir ve olası döviz satış tutarı yeniden hesaplanır.


       

6. Adım Adım Kullanım

Adım 1 — Hazırlık

  1. TABL15 modülünden gelir hesap eşleştirmelerini tanımlayın.
  2. Gerekirse TABL15T1'de DAB oran tanımlarını girin.
  3. STOK70'te ihracat faturalarında GÇB'ye tabii (GCBMI) kutusunu işaretleyin.
  4. Faturaların muhasebeleştirildiğinden emin olun.

Adım 2 — Yeni belge açın, başlık bilgilerini girin

  1. GCB001 modülünü açın.
  2. Dosya → Yeni Belge (Ctrl+Alt+N).
  3. Gümrükten gelen bilgileri üst bölüme girin: GÇB No, dosya tarihi, para birimi, dosya tutarı, intaç tarihi, tescil no, DAB süresi.
  4. Kur düğmesine basarak dosya kur değerini getirin.

Adım 3 — Faturaları bulun, seçin, aktarın

  1. İhracat Faturalarından Seçim sekmesine geçin.
  2. Kriterleri girin: fatura no aralığı, tarih aralığı, müşteri aralığı, para birimi, açık/kapalı/tümü.
  3. Liste düğmesine basın. GCBMI=1 ve GCB_EVRAKNO boş olan faturalar listelenir.
  4. Grid'de Seçim kutusunu işaretleyin. Seçim tutarının dosya tutarını aşmadığından emin olun.
  5. Aktar düğmesine basın. Seçili faturalar GÇB Belgesi sekmesine taşınır.

Seçim kuralları:

  • Belge para birimi tanımlıysa farklı para birimindeki faturalar seçilemez (seçim otomatik geri alınır).
  • Seçim tutarı dosya tutarını aşamaz; aşıldığında uyarı verilir.
  • Para birimi değiştirildiğinde uyumsuz seçimler otomatik temizlenir.


Adım 4 — Faturaları kontrol edin

  1. GÇB Belgesi sekmesine geçin.
  2. Aktarılan faturaları kontrol edin. Bu grid salt okunurdur.


Adım 5 — Hesaplayın ve finansal belgeleri kaydedin

  1. Finansal İşlemler sekmesine geçin.
  2. Hesapla düğmesine basın. MUHA10T muhasebe kayıtları okunur; TABL15 eşleştirmelerine göre intaç satırları ve kur farkları hesaplanır.
  3. Sonuçları kontrol edin.
  4. Finansal İşlemleri Kaydet düğmesine basın. CARI20 ve/veya MUHA20 belgeleri oluşturulur.
  5. Dosya → Kaydet ile GCB001 belgesini kaydedin. STOK70 faturalarına GCB_EVRAKNO ve GCBTESCILNO yazılır.





7. Finansal İşlemler Mantığı

7.1 Hesaplama Kaynağı

Hesapla işlemi her fatura için MUHA10T tablosunu tarar:

  • Evrak tipi: FT veya 0M
  • Fatura no eşleşmesi: EVRAKNO veya REFTEXT01 alanları
  • Alacak tutarı > 0 olan satırlar
  • Hesap kodu TABL15T'de tanımlı olan satırlar

7.2 Kur Farkı Formülü

Değerlenmiş Tutar = Muhasebe Alacak Tutarı × (Dosya Kuru ÷ Fatura Kuru)

Kur Farkı = Değerlenmiş Tutar − Muhasebe Alacak Tutarı


7.3 Oluşturulan Belgeler



Aynı GÇB belgesinde her iki tip de farklı faturalar için oluşabilir.





7.4 Olası Döviz Satış Tutarı (DAB)

Dosya tutarı USD bazına çevrilir. TABL15T1'deki tarih aralığına düşen ve baz tutarı aşan kayıtlar için:

Olası Döviz Satış Tutarı = Dosya Tutarı × Oran

Bu alan bilgi amaçlıdır; finansal belge oluşturmayı doğrudan tetiklemez.


8. İptal ve Belge Silme

Başlık bölümündeki Belgeleri Sil düğmesi (onay sorulur) şu işlemleri yapar:

  1. Bağlı CARI20 belgesi varsa siler
  2. Bağlı MUHA20 mahsup fişi varsa siler
  3. STOK70 faturalarındaki GCB_EVRAKNO ve GCBTESCILNO alanlarını temizler (yalnızca bu GÇB'ye ait olanlar)
  4. GCB001T fatura satırlarını boşaltır
  5. Belgeyi kaydeder

Dikkat: Bu işlem geri alınamaz. Finansal belgeler muhasebe kayıtlarını etkiler; silmeden önce muhasebe onayı alınması önerilir.


9. Sık Karşılaşılan Durumlar