1.FİİLİ MALİYET ÜRETİME MASRAF PAYLARI DAĞITIMI | RECL04
2. DEMONTAJ ve YAN ÜRÜN MALİYETLENDİRME VE MASRAF DAĞITIMI 

2.1.FİİLİ ENVANTER MALİYETLENDİRME İÇİN ÖN HESAPLAMALAR | RECL26

2.2 DEMONTAJ BÖLME İŞLEMLERİNDE MASRAF DAĞITIMI | RECL07
2.3 YAN ÜRÜN MALİYETLENDİRME | RECL26

3. FİİLİ MALİYET SATINALMA MASRAF PAYLARI DAĞITIMI (RECL03)
4. SEVKİYATA/SATIŞA MASRAF PAYLARI DAĞITIMI | RECL09
5. ÜRETİM FİŞLERİNDE FİRE DAĞITIMI VE TANIMLARI TABLOSU | RECL06
6. FİİLİ ENVANTER MALİYETLENDİRME |RECL22

6.1. Hata Alınması Durumunda Yapılacaklar

FİİLİ MALİYET SÜREÇLERİ 

Uygulama Dokümanı

Maliyet muhasebesi süreçleri, masraf dağıtım yöntemleri ve uygulama adımlarını tanıtmak amacıyla hazırlanmıştır.

1.FİİLİ MALİYET ÜRETİME MASRAF PAYLARI DAĞITIMI | RECL04

Öncelikli olarak masraf payları belirlenmelidir. (Direk işçilik, endirek işçilik, …) 

İlgili masraf payları için masraf payı kodları ve dağıtım anahtarları Üretime Masraf Payları Dağıtımı | RECL04 modülünde tanımlanmalıdır.

Masraf Payı Kodları: 20 farklı masraf kodu vardır. Resim 1. 
Dağıtım Anahtarı: Operasyon süresine göre, miktara göre, işçilik süresine göre ve masraf dağıtım katsayılarına göre farklı dağıtım anahtarları tanımlıdır. Resim 2.

Üretilen malzeme kodu kriteri, iş merkezi kriteri gibi farklı kriterler de yer almaktadır. Burada yer alan kriterlere göre masraf paylarının dağıtımı analiz edildikten sonra uygun kriterlere göre belge içerisinde tanımlamalar yapılır ve kaydedilir.

                     
Resim 1                                                                                     Resim 2

Stok kartları için dağıtım anahtarında belirtilen katsayı değeri Stok Kart Tanımları | STOK00 modülünde “Ek tanımlar” tabında yer almaktadır. Resim 3.

Resim 3

Tezgah kartları için dağıtım anahtarında belirtilen katsayı değeri, Tezgah Tanımları | IMLT00 modülünde Ana Sayfa tabında yer almaktadır. Resim 4.

Resim 4

2. DEMONTAJ BÖLME İŞLEMLERİNDE MALİYETLENDİRME VE MASRAF DAĞITIMI 

Demontajlar için Maliyetlendirme Öncesinde Yapılacaklar

2.1. FİİLİ ENVANTER MALİYETLENDİRME İÇİN ÖN HESAPLAMALAR | RECL26

Yeni butonu ile yeni bir belge numarası alınır. Demontaj Fişlerinde Dağıtım Hesaplama tabında; başlangıç ve bitiş tarihleri hesaplanacak maliyet dönemi seçilir. Ardından Demontaj Girişlerini Listele butonuna basılır. Resim 5.

Resim 5

Kritelerde ilgili alanlar doldurulur. 
Demontaj Fişlerinde Malzemelerin Maliyetlendirme Dağıtımı için Yöntem seçilir. Resim 6.

Resim 6

Eğer yöntem olarak Fiyat Listesi | FL seçildi ise Demontaj Fişlerinde Malzemelerin Maliyetlendirme Dağıtımı için Fiyat Listesi No seçilmelidir.

Demontaj Fişlerinde Malzemelerin Maliyetlendirme Dağıtımı için Standart Maliyet Hesaplama Tarihi seçilirken maliyet hesaplanacak tarihler için geçerli olacak fiyatları içeren tarih seçilmesine dikkat edilmelidir. Resim 8. 

Demontaj Fişlerinde Malzemelerin Maliyetlendirme Dağıtımı için Standart Maliyet Endeks(Hammade) ve Demontaj Fişlerinde Malzemelerin Maliyetlendirme Dağıtımı için Standart Maliyet Endeks(Operasyonlar) varsa seçilmelidir. Resim 7, Resim 8.

   
Resim 7                                                                                      Resim 7

Resim 8

İlgili belgeler listeden seçilir, tümü seçilecek ise Tümünü Seç butonu ile tüm belgeler seçilir.

Seçilenlerin Hareketlerin Demontaj Fişlerinde Dağıtım Anahtarı/Oranı Hesaplama Komutu Çalıştır” butonuna basılır. Resim 8.

Komutu çalıştırdıktan sonra Birden Fazla Ürünün Aynı Fiş ile Girişinde Maliyet Hesaplamada Bu Satıra Dağıtım Anahtarı alanında bilgiler gelmektedir. Bu işlem sırasında bir hata mesajı ile karşılaşırsanız. Hata mesajında yer alan eksik bilgileri tamamladıktan sonra tekrar çalıştırmayı deneyiniz.

2.2 DEMONTAJ BÖLME İŞLEMLERİNDE MASRAF DAĞITIMI | RECL07

Üretime masraf payı dağıtım modülüyle aynı şekilde çalışır. Bu modül ile demontaj fişlerine masraflar dağıtılır. Resim 9.

Resim 9

2.3 YAN ÜRÜN MALİYETLENDİRME | RECL26

Üretim işlemlerinde ortaya çıkan yan ürünlerin maliyetlendirilmesi için RECL26 modülü kullanılır. 

Yan ürün maliyetlendirilmesinde kullanılan ham maddenin maliyetinin belli oranlarda yan ürünlerde yan ürüne yüklenmesi yapılabilir ya da yan ürün belirlenen fiyat listesinden alınan maliyetlerle değerlendirilebilir.

Örneğin; aşağıdaki görselde ( Resim 10) yan ürün alanında görülen + ile verilen satırlar ortaya çıkan yan ürünlerdir. R0001 2KG R0002 3KG yan ürün ortaya çıktığı görülmektedir. Bu ürünler maliyetlendirilirken RECL26 modülü kullanılır.

Resim 10

RECL26 modülünde fiyat listesi ya da belirlenen standart hammadde fiyatı üzerinden maliyetlendirme yapılabilir. Resim 11. Örnekte fiyat listesi seçildi  (Resim 12) ve ilgili alanları doldurup “Yan Ürün Girişlerini Listele” butonu ile seçilen tarih aralığında üretilen yan ürünleri listelendi.

Resim 11

Resim 12

“Seçilen Hareketlerin Üretim Fişlerinde Yan Ürün Maliyeti Hesaplama Komutu Çalıştır” butonuna tıklayarak yan ürün maliyetleri üretim fişlerine yansıtılır. Resim 13.

Resim 13

STOK 20 | Üretim Fişi modülünde STOK20TI.TL_V_CIF_P_TUTAR alanında yüklenen yan ürün maliyetleri görülmektedir. Resim 14.

Resim 14

3. FİİLİ MALİYET SATINALMA MASRAF PAYLARI DAĞITIMI (RECL03)

Yeni butonu ile sırdan bir belge numarası alınır. Belge Açıklaması eklenir.

İşlevlerde Masraf Paylarını Hesapla seçeneğine tıklanır. Resim 15

Resim 15

İlgili Tarih aralığı seçilir, masraf dağıtılmak istenen kod aralığı seçilir. Kriterlere Uygun Satınalmalara Dağıtılacak Masraf Tutarı alanına masraf değeri yazılır. Ardından İşlemi Yap butonuna basılır. İşlem yapıldıktan sonra çıkış butonu ile hesaplama tablosu kapatılır. 
Resim 16.

Resim 16

İşlem yapıldığında Tabloda Dağıtım Masraf Payları alanına değerler otomatik dolar. Resim 17.

Resim 17

Ardından İşlevler sekmesinde Bu Belgede Belirtilen Stok Kodlarının Satınalma Masraf Paylarını Hareketlere Kaydet sekmesine tıklanır. Resim 18.

Resim 18

Bu sayede irsaliyelerde ilgili alanlara masraflar dağıtılır. İrsaliyeler içinde masraf dağıtımlarını Satınalma İrsaliyesi ile Depoya Giriş Fişi | STOK29 modülünde Özet tablosunda görüntülenir. Resim 19. 

Resim 19

Önemli Not: İthalat modülü kullanılıyor ise buradaki masraflar için ithalat modülünde veri girişi yapılmalıdır. Resim 20.

Resim 20

İrsaliye Üzerindeki Sadece O İrsaliyeyi Etkileyen Masraflar Varsa veya Birebir Hesaplama Yapılırsa:

İrsaliye üzerindeki sadece o irsaliyeyi etkileyen masraflar varsa bunun için Satınalma İrsaliyesi ile Depoya Giriş Fişi | STOK29 modülünde Dağıtılacak Maliyetler tabında veri girişi yapılmalıdır. Resim 21.

Resim 21

4. SEVKİYATA/SATIŞA MASRAF PAYLARI DAĞITIMI | RECL09

Yeni butonu ile yeni bir belge numarası alınır.

Masraf Payı Dağıtımı tablosunda ilgili kriterler uygun şekilde doldurulur.. Resim 22.

Resim 22

İşlevler sekmesinde Hesapla ve Raporla sekmesi çalıştırılır. Resim 23.

Resim 23

 Dağıtım hesaplama sonucu Dağıtım Sonucu sekmesinde görüntülenir.

5. ÜRETİM FİŞLERİNDE FİRE DAĞITIMI VE TANIMLARI TABLOSU | RECL06

Yeni butonu ile yeni bir belge numarası alınır. İlgili Tarih aralığı seçilir.

Dağıtım yapılacak fireler için ilgili stok kodları, tarih aralığı ve fire miktarları miktar alanına girilir.

İşlevler sekmesinde Fire Miktarları Dağıtımını Hesapla ve Raporla sekmesine basılır. Resim 24.

Resim 24

Bu işlem ile Dağıtım Sonucu sekmesinde hesaplamalar raporlanır. Resim 25.

Resim 25

Yine İşlevler sekmesinde Fire Miktarları Dağıtımını Hesapla Raporlar e Üretim Fişlerine Aktar sekmesine basılır. Resim 26.

Resim 26

Bu işlem ile Üretim Fişi | STOK20 modülünde İmalat Formülü Sayfası üzerinde fire dağıtımı yapılan stok kodları yeni bir satır olarak eklenir ve Fire Dağıtım Fiş No ve İşlem Miktarı alanları otomatik dolar. Resim 27.

Resim 27

6. FİİLİ ENVANTER MALİYETLENDİRME |RECL22

Yeni butonu ile yeni bir belge numarası alınır. Açıklama eklenebilir.

Maliyet çalıştırmadan önce; Genel Tanımlar, Hesaplama Ayarları ve Hatalı İşlem Kontrolleri sekmelerinde ayarlar ve tanımlar yapılmalıdır. Yalnızca tek bir ayar belgesi aktiftir. 

Genel Tanımlar tabında firmanın çalışma şekline göre; Yöntem ve Hangi Envanter Alanları Bazında Maliyetlendirme Yapılsın sekmelerinde uygun tanımlar yapılmalıdır. Resim 28.

Örnek 1: Ürünler Lot ve Seri bazında takip ediliyor ise Lot Numarası Bazında Maliyetlendirme, Seri No Bazında Maliyetlendirme ve Depo Kodu Bazında Maliyetlendirme seçenekleri kesinlikle seçilmelidir.
Örnek 2: Nümerik Varyant 2 kullanılıyor ise Nümerik Varyant 2 Bazında Maliyetlendirme seçeneği seçilmelidir.

Resim 28

Hesaplama Ayarları tabında ayar tanımları yapılır. Resim 29.

Resim 29

Hatalı İşlem Kontrolleri için hangi Hata/Uyarı kodlarında mesaj verilsin, hangi kodlarda hata olduğu gün işlem kesilsin ve hata kodunun işlem sonunda kaç kez olduğu mesajı verilsin gibi ayarlar bu sekmede yapılır.  Resim 30.

Hatalı İşlem Kontrollerini Varsayılan Şekilde Doldur butonuna basılırsa varsayılan olarak tüm hata kodları için tabloda işaretli şekilde doldurulur.

Resim 30

Maliyetlendirme Çalıştır sekmesinde Maliyetlendirilmiş Dönemler bölümünde; Envanter Kayıtlarındaki Yapılmış Maliyetlendirme Tarihlerini ve Hesaplatma Ayarlarını Oku butonuna bastığımızda: Resim 31.

• Envanter Kayıtlarında Bulunan Geçici Statüde Maliyetlenmiş En Erken Tarih alanına eğer geçici statüde maliyet daha önce çalıştırıldı ise maliyetlendirme yapılmış ilk tarih,

• Envanter Kayıtlarında Bulunan Geçici Statüde Maliyetlenmiş En Geç Tarih alanına eğer geçici statüde maliyet daha önce çalıştırıldı ise maliyetlendirme yapılmış son tarih,

• Envanter Kayıtlarında Bulunan Kesin Statüde Maliyetlenmiş En Erken Tarih alanına eğer kesin statüde maliyet daha önce çalıştırıldı ise maliyetlendirme yapılmış ilk tarih,

• Envanter Kayıtlarında Bulunan Kesin Statüde Maliyetlenmiş En Geç Tarih alanına eğer kesin statüde maliyet daha önce çalıştırıldı ise maliyetlendirme yapılmış son tarih,

• Envanter Kayıtlarında Bulunan Maliyetlendirilmemiş Statüde En Erken Tarih alanına kayıtlar içinde maliyetlendirme yapılmamış ilk belge tarihi

• Envanter Kayıtlarında Bulunan Maliyetlendirilmemiş Statüde En Geç Tarih alanına kayıtlar içinde maliyetlendirme yapılmamış son belge tarihi gelmektedir.

Resim 31

Maliyet Çalıştırma sekmesinde Maliyetlendirme İşlemi bölümünde: Resim 32.

• Maliyetlendirme İşlemi Dönemi Başlangıç Tarihi alanı Envanter Kayıtlarında Bulunan Maliyetlendirilmemiş Statüde En Erken Tarih alanında bulunan tarihten farklı olmamalı farklı olması durumunda maliyetlenmemiş bir tarih atlanmayacak şekilde seçilmelidir.
• Maliyetlendirme İşlemi Dönemi Bitiş Tarihi maliyetlendirme çalıştırılacak son tarih seçilmelidir.
• Geçici Maliyetlendirme mi yoksa Kesin Maliyetlendirme mi yapılacağı belirtilmelidir. 

Önemli Not: İlk başta geçici statüde çalıştırıp kontroller tamamlandıktan sonra onaylanması durumunda kesin olarak çalıştılması önerilir çünkü kesin mailyetlendirme çalıştırılması durumunda işlemlerde değişikliğe izin verilmez.

• Stok Hareketlerinin Maliyetlendirilmesinde Günlük Döviz Kuru ile Yeniden Hesaplanacağı Döviz Cinsi seçilmelidir.

Ardından Envanter Kayıtlarında Maliyetlendirme Değerlerini Hesapla butonuna basılır ve fiili maliyet çalıştırılır ve kaydedilir.

Resim 32

Bu modülde aktif yalnızca bir belge olabilir. Gelecek ay/dönem yeniden maliyet hesaplanmak istendiğinde aynı belge üzerinde işlemler yapılır.

6.1. Hata Alınması Durumunda Yapılacaklar

Hata alınması durumunda hatalı Envanter Hareketleri Listesi sekmesinden hata kodlarına ya da diğer kriterlere göre hatalı belgeler analiz edilir. Kriterler girildikten sonra Süz butonuna basıldığında ilgili belgeler listelenir. Resim 33. 

Resim 33

Bu Stok İşlemi Neden Maliyet Hesaplanamayan Malzeme Olabilir Sütununu Hesapla butonunu çalıştırmak için Stok İşlem Tarihi kriterinde başlangıç ve bitiş tarihi aynı verilmelidir yani bir günü kapsamalıdır. Aksi takdirde program uyarı verir. Resim 34.

Resim 34

Bu Stok İşlemi Neden Maliyet Hesaplanamayan Malzeme Olabilir Sütununu Hesapla butonuna basıldığında; Bu Stok İşleminde Neden Maliyet Hesaplanamayan Malzeme Olabilir kolonu ilgili hesaplanamama uyarıları ile dolar. Resim 35.

Resim 35

Envanter Hareketleri Listesinde hatalı bildirilen belgelerde düzeltmeler yapıldıktan sonra tekrar maliyet modülü çalıştırılır.

Önemli Not: Maliyetli stok Düzeltme Fişi – Giriş/Çıkış | Stok24 ile giriş yapılması gereken fişler Stok Giriş/Çıkış Fişi | Stok21 üzerinden girilmesi durumu en sık rastlanan hatalardandır. Bu durumda Stok 21 den girişi yapılan fişlerin Stok24’ten birim fiyatları ile tekrar girişi yapılmalıdr. Ardından ilgili fişin Stok21 modülündeki fiş kaydı silinmelidir. 

Maliyeti tekrar çalıştırmak istediğimizde Envanter Kayıtlarındaki Yapılmış Maliyetlendirme Tarihlerini ve Hesaplatma Ayarlarını Oku butonuna basıldığında hata alan belge tarihi son tarih olarak gelebilir. Kaldığı tarihten devam edilebilir. Ardından yine Envanter Kayıtlarında Maliyetlendirme Değerlerini Hesapla butonuna basarak tekrar fiili maliyet çalıştırılır. Resim 36.

Resim 36

Maliyet çalıştırma işlemi tamamlandıktan sonra belge kaydedilir ve işlem tamamlanır.